เจ้าของร้านอาหาร คิดต้นทุนต่อเมนูยังไง ให้รู้กำไรจริง
ต้นทุนต่อจาน คือค่าวัตถุดิบทั้งหมดที่ใช้ทำอาหาร 1 จาน หารด้วยราคาขายที่ไม่รวม GST ได้เป็น food cost % ร้านอาหารหลายร้านตั้งเป้าไว้ประมาณ 28–35% ต้องคิดจากราคาขายหลังหัก GST เพราะ 1/11 ของราคาที่ลูกค้าจ่ายเป็นของ ATO และต้องเผื่อของเสีย ค่าแรง ค่าเช่า และค่าคอมมิชชันแอปส่งอาหารด้วย
"ร้านขายดีมาก คนเต็มทุกวัน แต่สิ้นเดือนเงินเหลือนิดเดียว" ถ้ารู้สึกแบบนี้ ปัญหามักไม่ใช่ยอดขาย แต่เป็น ต้นทุนต่อเมนู ที่ไม่เคยคิดจริงจัง
Food cost คืออะไร
Food cost % = ค่าวัตถุดิบของ 1 จาน ÷ ราคาขาย (ไม่รวม GST) × 100
ร้านอาหารหลายร้านตั้งเป้า food cost ไว้ราว 28–35% (เป็นหลักคร่าวๆ ขึ้นกับประเภทร้าน) ส่วนที่เหลือต้องเอาไปจ่ายค่าแรง ค่าเช่า ค่าไฟ ค่าแก๊ส และต้องเหลือเป็นกำไร
ตัวอย่าง: ผัดไทยกุ้ง ราคา $24
ขั้นที่ 1 ลิสต์วัตถุดิบทุกอย่างในจาน
| วัตถุดิบ | ปริมาณ | ต้นทุน |
|---|---|---|
| เส้นจันท์ | 150 ก. | $0.60 |
| กุ้ง | 5 ตัว | $3.50 |
| ไข่ | 1 ฟอง | $0.50 |
| ซอสผัดไทย | 80 มล. | $0.80 |
| ถั่วงอก กุยช่าย ถั่ว มะนาว | – | $0.90 |
| น้ำมัน และเครื่องปรุงอื่น | – | $0.30 |
| รวม | $6.60 |
ขั้นที่ 2 หัก GST ออกจากราคาขาย $24 ÷ 1.1 = $21.82 (อีก $2.18 เป็น GST ที่ต้องส่งให้ ATO ไม่ใช่รายได้ร้าน)
ขั้นที่ 3 คำนวณ food cost % $6.60 ÷ $21.82 = 30% อยู่ในช่วงที่ดี
จุดหักมุม: ขายผ่านแอป ตัวเลขเปลี่ยนทันที
ถ้าเมนูเดียวกันขายผ่านแอปส่งอาหารที่หักค่าคอมมิชชัน เช่น 30% ของราคาขาย:
- ร้านได้รับ $24 − $7.20 = $16.80 (ก่อนคิด GST และค่าธรรมเนียมอื่น)
- ต้นทุนวัตถุดิบ + กล่อง ถุง ช้อน อาจขึ้นไปเป็น $7.20
- กำไรที่เหลือจ่ายค่าแรงและค่าเช่า หายไปมาก
ร้านหลายร้านจึงตั้งราคาบนแอปสูงกว่าหน้าร้าน หรือเลือกโปรโมตเมนูที่ต้นทุนต่ำบนแอป
สิ่งที่มักลืมใส่ในต้นทุน
- ของเสีย เช่น ผักเน่า เนื้อที่ตัดแต่งทิ้ง (เผื่อไว้ 5–10%)
- ซอสและเครื่องปรุงที่ "ใส่นิดเดียว" แต่ใส่ทุกจาน
- บรรจุภัณฑ์สำหรับ takeaway
- ราคาวัตถุดิบที่ขึ้น ต้องอัปเดตต้นทุนอย่างน้อยทุก 3 เดือน
ใช้ตัวเลขนี้ทำอะไรต่อ
- จัดเมนูเป็น 4 กลุ่ม ขายดี-กำไรดี / ขายดี-กำไรน้อย / ขายน้อย-กำไรดี / ขายน้อย-กำไรน้อย
- เมนูขายดีแต่กำไรน้อย → ปรับสูตร ปรับขนาด หรือปรับราคา
- เมนูขายน้อยกำไรน้อย → พิจารณาตัดออก ลดของเสียและสต็อก
- เมนูกำไรดี → ดันให้ขายมากขึ้น วางตำแหน่งเด่นในเมนู
คำถามที่พบบ่อย
ค่าแรงต้องรวมใน food cost ไหม
ไม่รวมค่ะ food cost คือค่าวัตถุดิบ ส่วนค่าแรงดูแยกเป็น labour cost แต่ควรดู "prime cost" (วัตถุดิบ + ค่าแรง) รวมกันด้วย
อาหารในร้านมี GST ไหม
อาหารที่ขายเป็นมื้อในร้านอาหารหรือ takeaway โดยทั่วไปมี GST ถ้าร้านจด GST แล้ว อ่านเพิ่มที่ BAS และ GST คืออะไร
ควรตั้งราคาเท่าไหร่
เริ่มจากต้นทุนวัตถุดิบ ÷ food cost % ที่ตั้งเป้า แล้วบวก GST เช่น ต้นทุน $6.60 ÷ 0.30 = $22 → รวม GST = $24.20 จากนั้นเทียบกับราคาตลาดแถวร้าน
ทำเองยุ่งเกินไป ให้คนช่วยได้ไหม
ได้ค่ะ เราช่วยวางระบบคิดต้นทุนและดูกำไรต่อเมนูให้ได้ ทักมาคุยได้เลย
อยากให้ดูเคสของคุณโดยเฉพาะ?
ทักแชท LINE เล่าเคสคร่าวๆ แล้วเราจะบอกว่าต้องทำอะไร และค่าบริการเท่าไหร่ ก่อนเริ่มงาน
ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำภาษีเฉพาะบุคคล กฎและอัตราภาษีเปลี่ยนแปลงได้ ตัวเลขเป็นของปีที่ระบุ